Políticas monetarias desaceleran economías globales
Rynki finansowe przyzwyczaiły się już do tego, że bank centralny Stanów Zjednoczonych podnosi stopy procentowe, ale każda kolejna podwyżka przybliża moment, w którym koszt pieniądza zaczyna realnie hamować gospodarkę. Fed ponownie zaostrzył politykę o 75 punktów bazowych, a dane z rynku pracy, przemysłu i Chin układają się w spójny obraz globalnego spowolnienia.
Fed podnosi stopy po raz szósty od marca
Zgodnie z oczekiwaniami rynku amerykańska Rezerwa Federalna podwyższyła stopę o 75 punktów bazowych. To już szósta podwyżka od marca, a koszt pieniądza wynosi obecnie 3,75–4%, czyli najwięcej od 2007 roku. Tempo i skala zacieśniania należą do najbardziej gwałtownych w ostatnich dekadach.
Komunikat prezesa Powella ponownie podniósł krzywą rentowności do poziomów najwyższych od lat. Zadziałało to na korzyść dolara, który się umocnił, a rentowność dziesięcioletnich obligacji skarbowych utrzymuje się w okolicach 4,2%. Silny dolar jest zresztą osobnym kanałem transmisji: pogarsza sytuację krajów zadłużonych w walucie amerykańskiej i obniża ceny surowców wyrażonych w dolarach.
Warto przypomnieć, że polityka monetarna działa z opóźnieniem. Skutki podwyżek przeprowadzonych wiosną i latem dopiero zaczynają przebijać się do kredytu, inwestycji i konsumpcji, a to oznacza, że część efektu hamującego jest jeszcze przed nami.

PKB w USA: dobre dane, ale z opóźnieniem
Hamulec monetarny działa na gospodarkę, która wyszła z technicznej recesji z pierwszego i drugiego kwartału. W trzecim kwartale PKB wzrósł o 2,6% w ujęciu rocznym, głównie dzięki wyższemu eksportowi. Na pierwszy rzut oka to sygnał odporności.
Trzeba jednak pamiętać, że produkt krajowy brutto jest wskaźnikiem opóźnionym. Opisuje to, co już się wydarzyło, a nie to, dokąd zmierza gospodarka. Wzrost napędzany eksportem może być zjawiskiem jednorazowym, szczególnie gdy mocny dolar utrudnia sprzedaż amerykańskich towarów za granicą.
Produkt krajowy brutto patrzy w lusterko wsteczne – o kierunku jazdy mówią wskaźniki wyprzedzające, a te coraz wyraźniej wskazują na wyhamowanie.
Rynek pracy: więcej etatów, ale słabszy impet
Dane za październik o nowych miejscach pracy okazały się lepsze od prognoz: powstało 261 tys. etatów wobec oczekiwanych 193 tys. Jednak kierunek zmian jest spadkowy, bo w ostatnich dwóch miesiącach tworzono ich więcej niż obecnie.
Jednocześnie stopa bezrobocia wzrosła do 3,7%, a płace urosły o 4,7% rok do roku. Wzrost wynagrodzeń również zwalnia w porównaniu z wcześniejszymi miesiącami i pozostaje poniżej inflacji, co oznacza spadek płac realnych.
- Mniej nowych etatów niż w poprzednim dwumiesięcznym okresie.
- Wyższe bezrobocie, które rośnie do 3,7%.
- Płace nominalne +4,7%, czyli mniej niż inflacja.

Wniosek jest prosty: raport z rynku pracy z osłabiającą się dynamiką zatrudnienia i spadkiem płac realnych powinien w perspektywie kolejnych miesięcy hamować wynagrodzenia pracowników etatowych. To z kolei zapowiada ograniczenie wydatków prywatnych, a konsumpcja jest filarem amerykańskiego PKB.
Przemysł: wskaźniki ISM pokazują słabnącą aktywność
Podobny sygnał płynie od strony produkcji. Indeksy ISM, oparte na ankiecie wśród menedżerów odpowiedzialnych za zakupy i produkcję, wykazały w październiku niższą aktywność. Ankiety tego typu uchodzą za wskaźniki wyprzedzające, ponieważ firmy odczuwają zmiany zamówień szybciej, niż pokazują je oficjalne statystyki.
Spadek nastrojów w przemyśle zwykle poprzedza zmiany w inwestycjach i zatrudnieniu. Droższy kredyt zniechęca firmy do rozbudowy mocy, a słabszy popyt zmusza je do ostrożniejszego planowania zapasów.
Chiny: stagnacja i polityka zerowego Covidu
W tym samym kierunku zmierza Państwo Środka. Październikowe indeksy PMI wskazały na stagnację, co koresponduje z wyraźnym spowolnieniem importu. Chiny są największym odbiorcą surowców przemysłowych, więc ich słaby popyt odbija się na cenach commodities na całym świecie.

W ciągu ostatnich ośmiu miesięcy import średnio nie rósł, co wiąże się z polityką zerowego Covidu, a w ostatnich trzech miesiącach odnotowano już spadek. Lockdowny i ograniczenia mobilności dławią konsumpcję oraz produkcję, a efekty rozchodzą się przez łańcuchy dostaw.
Co to oznacza dla cen surowców
Słabszy popyt z Chin działa dezinflacyjnie, bo obniża ceny metali i innych surowców przemysłowych. Dla banków centralnych to dwuznaczna wiadomość: pomaga w walce z inflacją, ale jednocześnie potwierdza, że globalny wzrost traci impet.
Wnioski dla inwestorów
Zestawienie tych elementów prowadzi do ostrożnego scenariusza. Polityka monetarna jest restrykcyjna, dolar silny, a wskaźniki wyprzedzające z USA i Chin sygnalizują dalsze wyhamowanie. Dobre dane historyczne, takie jak PKB czy bieżące zatrudnienie, nie powinny usypiać czujności.
Dla inwestorów oznacza to konieczność śledzenia nie tylko samych decyzji Fedu, lecz także tego, jak szybko inflacja zacznie reagować na spowolnienie. Więcej analiz znajdziesz w dziale Informes, a o ochronie przed inflacją przeczytasz w tekście Bonos CER para cubrirse de la inflación.
Kluczowe pytanie na najbliższe miesiące brzmi, czy Fed zdecyduje się wyhamować tempo podwyżek, zanim koszt pieniądza zacznie przekładać się na wyraźny spadek zatrudnienia. Do tego czasu rynki będą reagować nerwowo na każdy nowy odczyt makroekonomiczny.
Ryzyka i scenariusze na kolejne miesiące
Można wyobrazić sobie kilka dróg rozwoju sytuacji. W scenariuszu łagodnym inflacja stopniowo opada, Fed zwalnia tempo zacieśniania, a gospodarka USA unika głębokiej recesji, notując jedynie okres niższego wzrostu. Taki wynik jest możliwy, ale wymaga, by rynek pracy schładzał się stopniowo, bez gwałtownych zwolnień.
W scenariuszu trudniejszym inflacja okazuje się uporczywa, bank centralny utrzymuje wysokie stopy dłużej, niż zakładano, a słabnący popyt konsumpcyjny zderza się z droższym finansowaniem firm. Wtedy spadek zysków przedsiębiorstw i zatrudnienia mógłby przyspieszyć, a presja na rynki akcji i obligacji korporacyjnych wzrosłaby.
Dodatkowym czynnikiem ryzyka pozostaje dolar. Jego umocnienie ułatwia walkę z inflacją w samych Stanach, ale utrudnia życie gospodarkom wschodzącym, które muszą obsługiwać długi w walucie amerykańskiej. Dlatego decyzje Fedu mają konsekwencje daleko poza granicami USA, a globalne spowolnienie jest efektem splotu wielu impulsów jednocześnie.
Jak czytać kolejne dane
W najbliższych tygodniach największe znaczenie będą miały odczyty inflacji, raporty z rynku pracy oraz kolejne ankiety PMI i ISM. Jeśli ceny zaczną wyraźnie hamować, a zatrudnienie nadal będzie słabnąć, argumentów za spowolnieniem podwyżek będzie przybywać. Jeśli jednak inflacja pozostanie uporczywie wysoka, rynek musi liczyć się z dłuższym okresem drogiego pieniądza.
Warto też zwracać uwagę na rozbieżność między danymi opóźnionymi a wyprzedzającymi. Historia pokazuje, że gospodarki rzadko zawracają gwałtownie w momencie, gdy publikowane są dobre wyniki za miniony kwartał. Zwykle sygnały ostrzegawcze pojawiają się najpierw w ankietach przedsiębiorstw, zamówieniach i dynamice płac, a dopiero później w PKB.